Muğla Haber Gazetesi

TEKNOLOJİK ATIKLARI NASIL DEĞERLENDİRMELİYİZ ?

TEKNOLOJİK ATIKLARI NASIL DEĞERLENDİRMELİYİZ ?
Utku Ersöz
Utku Ersöz( [email protected] )
19 Şubat 2016 - 9:23

Sevgili dostlar bu hafta iş seyahatim sebebi ile geldiğim İstanbul’ da Kadıköy Belediyesi tarafından gerçekleştirilen bir program ilgimi çekince konuyu detaylandırarak sizlerle paylaşmak istedim. Programın adı ‘’ATIK ELEKTİRİKLİ ELEKTRONİK EŞYALAR (AEEE) YÖNETİMİ’’. Programın detaylarını yazının devamında bulabilirsiniz.

AEEE ATIKLARI (ATIK ELEKTRİKLİ VE ELEKTRONİK EŞYALAR)

Teknolojinin hızla gelişmesi ve değişmesi nedeniyle başta bilgisayarlar olmak üzere, televizyon, monitörler, buzdolabı, çamaşır makinası, cep telefonları, yazıcılar vb. günlük hayatımızı kolaylaştıran elektrikli ve elektronik alet ve cihazların kullanımı artmış böylece hızla artış gösteren e-atık sorununu da beraberinde getirmiştir.

Kullanım ömürlerini tamamlayan elektrikli ve elektronik cihazların uygun yöntemlerle geri kazanılmaması ya da bertaraf edilememesi çevre ve insan sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Atık elektrikli ve elektronik eşyaların çevreye gelişi güzel atılmaları durumunda doğada yok olmamaları ve bileşenlerinde toksik maddeler (kadminyum, krom, fosfor… vb.) içermelerinden dolayı toprak ve su kirliliğine yol açmakta, doğal kaynaklarımızın hızla kirlenmesine sebep olmaktadırlar. Bu nedenle atık elektrikli ve elektronik eşyaların evsel çöplerden ayrı olarak toplanması, yerel yönetimlerin atık yönetim sistemine dahil edilerek ekonomiye geri kazandırılması gerekmektedir.

Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolünde sağlıklı bir sistemin oluşturulması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı denetiminde yerel yönetimlerin, atık elektrikli ve elektronik eşya (aeee) lisanslı firmaların, e-atık üreticileri ve tüketici paydaşlarının ve sivil toplum kuruluşlarının birlikte çalışmaları gerekmektedir.

E-Atık;

Kullanıcısı tarafından kullanım ömrünü tamamlamış olan, içerisinde bir veya daha fazla elektrik iletim elemanı bulunduran ürünlere verilen genel isimdir. E-Atıklar için kabul edilmiş kesin bir kapsam olmamakla beraber bozuk, kırık, tamir edilemez olarak görülen veri işleme, telekomünikasyon, iş eğlence veya ev için kullanılan elektrikli ve elektronik tüm araç gereçler (tv. Çamaşır makinası, ütü, elektrikli mutfak aletleri vb.) genel olarak bu gruba dahil edilmektedir.

E-atıkların geri dönüşümünün yapılmamasının, doğaya gelişigüzel bırakılmasının çevreye ve insan sağlığına zararları;

Çevre, içinde bulunduğumuz tüm canlı ve cansız varlıkların birbirleriyle ilişkilerini içine alan ortamı ifade etmektedir. Çevrenin doğal yapısının ve ekolojisinin bozulması, dengesinin değişmesi durumunda tüm canlılar bu olumsuzluklardan etkilenmektedir. Elektrikli ve elektronik ekipmanların bazıları kurşun, berilyum, baryum ve civa gibi çevre ve insan sağlığını tehdit eden toksik maddeler içermektedir. Bu elementler uygun yöntemler le ayrıştırılıp, bertaraf edilmedikleri taktir de, insan ve çevre sağlığı üzerinde çok ciddi bir tehdit unsuru oluşturmaktadır.

Bilgisayar monitörü ve/veya televizyonlar yaklaşık 4 kg. kurşun içermektedir. Evlerimizde ömrünü tamamlamış kullanılmayan bu tür elektrikli ve elektronik cihazların uzun yıllar saklanması durumu aile sağlığını tehdit etmektedir. Zira uzun yıllar kullanılmayarak bekletilen bu tür ürünlerin içerisinde bulunan toksik maddeler İklimsel değişikliklere (ısı vb.) maruz kalmakta ve/veya bekletildikleri yerlerde herhangi bir darbe karşısında kırılıp parçalanmaları sonucunda bulundukları ortamlarda sakıncalar yaratmaktadırlar.

Örn: Ürünlerin içerisinde bulunan pillerin bir süre sonra bozularak akması, Florasan lambanın aldığı fiziksel darbe sonrasında kırılması, içindeki kimyasalın cevresine verdiği zarar gibi…

Ülkemizdeki durum ve AEEE atıklarının geri dönüşümüyle ilgili ülke çapında yapılan çalışmalar;

Teknolojinin her geçen gün değiştiği, sürekli bir yenileme içine girdiği çağımızda e-atıklar ciddi bir sorun olmaya ve Dünyada e-atık sorunu fark edilmeye başlanmıştır. Cep telefonları fotoğraf makineleri, bilgisayarlar, CD’ler, yazıcılar ve daha birçok elektronik alet kısa süre sonra yerini gelişmiş bir üst modele bırakmaktadır, Gelişen teknolojiyi yakından takip edenler, ellerindeki elektronik aletleri sık sık değiştirmektedir. Bu durumda zamanla e-atık sorununu ortaya çıktmıştır. Teknoloji çağında kullanılmayan teknolojik aletler zamanla elektronik çöplüğüne dönmektedir. Teknoloji çöplerinin gelişi güzel doğaya bırakılması ise çevreye büyük zarar vermektedir.

Türkiye henüz elektrikli ve elektronik atıkların geri dönüştürülmesi çalışmalarında yolun başında bulunmaktadır. Türkiye’ nin AB üyelik sürecine girmesiyle birlikte, son yıllarda, arka arkaya birçok yönetmelik hayatımıza girmeye başladı. Çevreyle ilgili yönetmelikler olabildiğince hızlı olarak sisteme entegre edilmenin yanısıra sıklıkla da değişmektedir. Bu kapsamda Belediyelere de yeni, yeni sorumluluklar verilmektedir.

Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolünde sağlıklı bir sistemin oluşturulması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yeni bir Yönetmeliği yürürlülüğe sokmuştur. Bu yönetmelikle üreticilerin ve dağıtıcıların, tüketicilerin sorumlulukları belirlenmiştir. Yerel yönetimlere ise ilçe sınırlarında oluşan AEEE atıklarının toplanması/toplatılması, getirme merkezlerinin kurulması, biriktirme alanlarının oluşturulması gibi, yani sorumlu oldukları ilçedeki tüm atık statüsündeki elektrikli ve elektronik eşyaların kontrolünün sağlanması ve yasal bir system içinde yönetilmesi sorumluluğu verilmiştir.

Yerel yönetimler Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların sağlıklı bir şekilde bertarafı ve geri dönüşüme kazandırılması için; Lisanslı geri dönüşüm firmalarıyla, e-atık üreticileri ve tüketicileriyle, gönüllüler ve STK’ ların yanısıra ilçedeki kamu kurum ve kuruluşlarıyla, ilköğretim okulları ve Üniversiteler gibi kent paydaşlarıyla birlikte ortak çalışmalar yürütmelidirler.

Kadıköy İlçesinde AEEE Atıklarına Yönelik Yapılan İlk Çalışmalar;

Kadıköy Belediyesi 2008 yılından itibaren ilçede e-atıkları toplamaktadır. 01.06.2008 tarihinde başlatılan bu çalışmalar Avrupa Birliği Şehir ve Belediyeler Hibe Programı kapsamında İsveç-Torsby Belediyesi ortaklığıyla bir proje geliştirilerek başlatılmış ve yaklaşık 2 yıl sürdürülen

“Elektrikli ve Elektronik Ekipman Atıklarının Yönetimi ’’ projesi,  Avrupa Birliği tarafından da desteklenmiştir.

Proje ile;

AEEE (Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyalar)  ile ilgili konularda; kamu bilincini artırmak,

AEEE miktarını azaltmak,

EEE (Elektrikli ve Elektronik Ekipman)’nin yaşam süresini uzatmak,

Sürdürülebilir bir çevre ve kent ekonomisi yaratmak, amaçlanmıştır.

Hibe projesi kapsamında, atık toplama aracı alınmış, toplama ve ayrıştırma istasyonu kurulmuştur.

2008 ila 2010 yılları arasın da yapılan AEEE çalışmaları kapsamında;

228358 parça AEEE sınıfında malzeme toplanmış,

673 adet bilgisayar da yeniden kullanıma sunularak,

projenin günümüze kadar sürdürülebilirliği de sağlanmıştır.

AEEE Atıklarının Yönetimi;

22.05.2012 tarih ve 28300 sayılı Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü (AEEE) Yönetmeliği yayımlanmış olup, Nüfusu 400.000’den fazla olan Belediyeler ‘’AEEE Getirme Merkezi’’ kurmak ve AEEE atıkları için toplama sisteminin oluşturulması belediyeler için zorunlu hale gelmiştir.

Getirme Merkezinde Oluşturulan AEEE kategorileri;

1- Buzdolabı, Soğutucular ve İklimlendirme Cihazları

2- Büyük Beyaz Eşyalar ve Otomatlar (Çamaşır, Bulaşık Mak. Fırın, Kurutma Mak. vb.)

3- Televizyon ve Monitörler

4- Bilişim ve Telekominikasyon (Kişisel Bilg. Cep tel. Yazıcı, telefon, faks vb.) ve Tüketici Ekipmanları (Radyo ve TV alıcıları. Video ve kamera kaydedicileri, Hoparlör)

5- Aydınlatma Ekipmanları (Düz floresan lambalar, Düşük basınçlı sodyum lambalar)

6- Küçük ev Aletleri, Oyuncaklar, Elektrikli ve Elektronik Aletler, Spor ve Eğlence Ekipmanları, İzleme ve Kontrol Aletleri (Matkap, Testere, Dikiş Mak. Çim biçme Mak.

(Sanayi tipleri hariç))

Atık elektrikli ve elektronik eşyalarda atık kompozisyonu çok çeşitli olmasına rağmen daha çok bilgisayar ekipmanları, monitörler ve telekomünikasyon cihazlarının geri dönüşümü gerçekleşmektedir. AEEE İşleme Tesisinde AEEE’ leri geri dönüşüme kazandırmak üzere,

Florasan Kırıcı, Bakır Kırıcı, CRT (Monitör Kırıcı), Plastik Kırıcı cihazları bulunmaktadır.

AEEE atıklarının geri dönüşümü çevre ve insan sağlığı açısından oldukça önemli. Hayatımıza kısa sürede gire, diğer atıklara göre en güncel ve hızlı artan atıklardan olan elektrikli ve elektronik atıklar konusunda ülkemizde bilinç yeni yeni oluşmaya başlamıştır.

Ömrünü tamamlamış atık elektrikli ve elektronik eşyalarınızı geri dönüşüme gönderdiğiniz taktirde;

Doğal kaynaklarımızı korur, Enerji tasarrufu sağlar,

Atık miktarları azaltılarak, geri dönüşümle geleceğe yatırım yapmış oluruz.

Günümüzde Avrupa ülkelerinde elektronik atıkların toplanmasının oluşumuna oranı, 1/3’lük bir orandır. 2016 yılına kadar e-atıkların toplanmasın da beklenen oran ise %85 olup, geri dönüşümünün sağlanması beklenen oran ise %55 ila %75 arasındadır.

Türkiye’de yıllık 500 bin ton elektronik atık meydana geliyor ve bunun sadece %1’i (5 bin ton) geri dönüştürülebiliyor.

İletişimin vazgeçilmezi cep telefonu geri dönüşümün de ;

1 ton cep telefonundan 230 gr 1 ton eski maden atığından 62 gr. değerli atık kazanılmaktadır.

Haftaya görüşmek üzere sevgi ve ışıkla kalın…

 

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

KÖŞE YAZARLARI
Hava durumu
İMSAK-
GÜNEŞ-
ÖĞLE-
İKİNDİ-
AKŞAM-
YATSI-

Mugla Haber Gazetesi - Atilla Taha