Muğla Haber Gazetesi

Bizans İmparatorluğu / Ahmet Meke

Bizans İmparatorluğu / Ahmet Meke
Ahmet Meke( meke236@gmail.com )
17 Mayıs 2021 - 16:35

Roma İmparatorluğu’nun devamı niteliğindeki Bizans İmparatorluğu olarak bilinen Doğu Roma İmparatorluğu M.S. 395‘de kurulan ve İstanbul’un 1453’te Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedilmesinin ardından tarihte son bulan imparatorluktur. Bizans, sadece bir imparatorluk değil bir tarihsel dönem olarak da anılmaktadır.

Bizans İmparatorluğu, 1000 yıldan uzun süren tarihi ile dünyanın en uzun soluklu devletlerinden biriydi. Bu uzun soluklu imparatorluğunun kuruluş evresine geçmeden önce Bizans adının nereden geldiğine değinelim ve kısaca tarihsel sürece geçelim.  “Bizans” adı, Doğu Roma İmparatorluğu’na modern zamanlarda, tarihçiler tarafından verilmiş bir isimdir. İstanbul’un ilk adı olan Byzantion (Latince: Byzantium) isminden türetilmiştir.

Roma İmparatorluğu, 4. yüzyılın başlarında Batı’da barbarlar (Germenler ve Gotlar) ve Doğu’da ise Sasaniler (Persler) ile savaşmaktan yorgun düşmüştü. Bu gelişmeler ezeli başkent Roma’nın önemini yitirmesine neden oldu. Hem Batı‘da, hem de Doğu‘da kritik bölgelere yakın olmak isteyen imparatorlar, Roma’nın yerine başka bir başkent arayışındaydı. İmparatorluğun ağırlık merkezini Doğu’ya kaydırmak isteyen ilk imparator Diocletianus olmuştu. Ancak kalıcı olarak başkenti değiştirecek kişi, “Büyük” unvanı ile anılan Konstantin (Constantinus) oldu. Konstantin, 330 yılında İstanbul Boğazı kıyılarında kurduğu yeni şehre Konstantinopolis adını verdi. 4. yüzyıldan 6. yüzyıla kadar yaşanan olaylar, Roma İmparatorluğu’nun Doğu Roma ve Batı Roma şeklinde ayrışma sürecini belirledi. I. Konstantin imparatorluğu yeniden organize ederek Konstantinopolis’i başkent yaptı. Yeni başkent, bir Yunan kolonisi olan Byzantion’un üstüne inşa edildi. Batı Roma İmparatorluğu, 476’da kesin olarak çöktüğünde, Doğu Roma (Bizans) ekonomik ve siyasi olarak büyük canlılık gösteriyordu. Bunun sebebi de, Doğu’nun barbar istilalarından Batı kadar etkilenmemiş olması ve Antik Yunan (Helen) medeniyetinden aldığı siyasal ve kültürel mirası halen koruyor olması idi. Bizans İmparatorları, kendilerini Antik Roma İmparatorluğu’nun mirasçısı olarak gördüler ve unvanları “Roma İmparatoru” idi.

Bizans çok geniş yetkilerle donatılmış bir imparator tarafından yönetiliyordu. Genelde iktidar babadan oğla geçerdi. Fakat Bizans İmparatorluğu’nda ordu komutanlarının zor kullanarak tahtı ele geçirdiği ve yeni bir hanedanın yönetime geçtiği dönemlere sıkça rastlanır. Bizans imparatoru aynı zamanda ordunun komutanı, en yüksek adli yargıç ve yasa koyucuydu. Devleti başkenti olan Konstantinopolis’te İmparatora danışmanlık yapan bir Roma senatosu vardı. Yasalar yürürlüğe girmeden önce bu senatonun onayından geçer ve senato imparatora yasa tasarıları hazırlayarak sunabilmekteydi.

Bizans sanatına ve mimari dokuya bi göz atacak olursak; kökeni Eski Yunan ve Roma sanatına dayanan Bizans sanatını Mısır, İran ve Suriye kültürlerinden etkilenerek, doğu ve batı uygarlıklarının bir bileşimi olarak bilinmektedir. Bizans’ın başkenti ve dünyanın en ünlü şerhlerinden biri olan Konstantinopolis (İstanbul), Orta Çağ’da ihtişamı ve sanat ruhuyla bulunduğu çağa büyük bir miras bırakmıştır. Kent gösterişli sarayları, kiliseleri, hipodromu, dikilitaşları ve surlarıyla Doğu Roma’nın da başlıca kültür ve sanat merkezi konumundaydı. Roma mimarisinin en göze çarpan özelliği olan dev kubbeler Bizans İmparatorluğu’nda da ekseriyetle kullanılmıştır. Özellikle duvar süslemeleri, mozaik, minyatür ve fildişi işçiliği sanatında önemli bir gelişme sağlamışlardır.

Konstantinopolis kurulduğunda, şehir merkezine Roma’daki “Circus Maximus” gibi bir Hipodrom inşa edilmiş ve Doğu Roma başkenti Konstantinopolis, muhteşem eserlerle süslenmiştir. Örneğin Hipodrom’un (Sultanahmet Meydanı) ortasındaki Theodosius Dikilitaşı, Antik Mısır’dan getirilmiştir. Dikilitaş günümüzde İstanbul’un en eski tarihi eseridir. İmparatorların yaşadığı Büyük Saray, şehrin en büyük meydanı olan Konstantin Forumu ve şehrin en büyük mabedi olan Havariyyun Kilisesi, Roma dönemindeki İstanbul’un en önemli yapılarıydı.

 

Ahmet MEKE

CBS Uzmanı / Arkeolog

 

 

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Hava durumu
İMSAK-
GÜNEŞ-
ÖĞLE-
İKİNDİ-
AKŞAM-
YATSI-

Mugla Haber Gazetesi - Atilla Taha