Son güncellenme :01.12.2017 11:30

Anasayfa > Yazarlar > OSMANLI TEMEDDÜAT DEFTERLERİNDEN MUĞLA

01.12.2017 Cum, 11:30

OSMANLI TEMEDDÜAT DEFTERLERİNDEN  MUĞLA

Muğla Mermerciler Derneğinin sosyal sorumluluk projesi çerçevesinde 2006 yılında yayınladığı, Sayın Volkan Levent AKGÜNLÜ Hocamızın hazırladığı “Osmanlı Temettuat Defterlerine Göre XIX Yüzyıl Ortalarında MUĞLA’NIN SOSYO-EKONOMİK YAPISI” konulu değerli bir kitaptan bahsetmek istiyorum.
Osmanlı Devletinde, Tanzimatın ilanından sonra batılaşma hareketleri çerçevesinde, değiştirilen vergi sistemi için, nüfus durumu, meslekler ve arazi, hayvan ve mahsul miktarı tespit edilmiştir. Tespit edilen sayım sonuçları bu temettuat defterlerine işlenerek, bir nüshası da Osmanlı Arşivlerinde saklanmıştır.
Her yer için ayrı ayrı tutulan defterler, tarih araştırıcılarının her zaman yararlandığı, yörenin sosyo ekonomik durumunu tespitte en doğru olan belgelerdir. Bugüne göre, 1865 yılından bu yana, yaklaşık 150 yıl önce yapılmış bu sayımlar, şimdiki gibi hızlı değişikliklerin olmadığı yılları dikkate alırsak, araştırma en az 200-250 yıl öncesine ışık tuttuğu söylenebilir.
Merkez ilçe olarak, şimdiki adıyla Menteşe için yayınlanan bu kitaptan sonra, Fethiye ilçesi içinde böyle bir çalışmayı, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi hocalarından Sayın Ahmet YİĞİT hocamıza da yaptırarak Fethiye Belediyesi tarafından yayınlanmıştır.
Aynı durumda diğer ilçelerinde, arşivlerde bulunan defteri, ilçe bazında hazırlanarak yayınlanması halinde, on iki ciltlik bir eser, Muğla’nın o yıllardaki nüfusunu, hangi mesleklerin olduğunu, ticari yapısını ve hane hane tespit edilen yerleşim yerlerindeki durumunu ortaya koyacaktır. Temettuat defterlerinden, yörenin demoğrafik yapısı hakkında da, bilgi edinmek mümkün olmaktadır. Muğla merkezde, 52 hane azınlık nüfus olduğu görülmektedir. Bu bilgi bile, Muğla’nın yarısı Rumlardan meydana gelmiştir diyenler yanılmaktadır. Ayrıca, temettuat defteri kayıtlarına göre, Muğla’da her meslekten insanın olduğunu göstermektedir. Halbuki, halk arasında, Rumların gitmesi ile, bazı meslekleri yapanların kalmadığı şeklindeki sözler, gerçekleri yansıtmamaktadır.
O bakımdan Sivil Toplum Kuruluşları, bulunduğu yörenin, tarihi, kültürel ve doğal kaynakları konularında yapılan araştırmaları desteklemelidir. Bu gibi çalışmaların desteklenmesi, yörenin bütün yönleri ile ortaya çıkmasını sağlayacaktır. Muğla Ticaret ve Sanayi Odası’nın (MUTSO), başka konularda yayınlanmış araştırmaları ve kitapları bulunmaktadır. Temettuat defterinden, Muğla ve ilçelerinin en az 250 yıl öncesini öğrenebileceğimiz külliyenin yayınlanması da MUTSO’ya ayrı bir değer kazandıracaktır. Bu konuda, talebimizi MUTSO ya yaptıksa da, aradan uzun bir zaman geçmesine rağmen, bugüne kadar, herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Geçmişini bilmeyen, geleceğini de planlayamayacağını hiçbir zaman unutmamalıyız.
Kaldı ki, yıllar önceki, tarım , hayvancılık, esnaf ve sanatkarlarımızın durumunun ortaya çıkarılması. Muğla ve Ticaret ve Sanayi Odamızın vizyonuna da uygundur. Muğla’da yapılacak bu çalışma, diğer illere de örnek olacağından, diğer illerde de böyle bir çalışma yapılması halinde, bütün Türkiye’nin sosyo ekonomik durumunda nereden, nerelere geldiğimizi daha iyi anlayabiliriz. En önemlisi de harap bir ülkenin, milli mücadele sırasında, dar imkanlarla yapılan silah ve mühimmatın yerini, 1930’larda uçak, bugünde kara, hava ve denizde kullanılan mühimmat, silah ve teçhizatı yapabilen bir savunma sanayine dönüşmesi bile, cumhuriyetimizin milletimize kazandırdığı değerlere örnektir.
Aslında temettuat defterlerindeki bilgiler, Cumhuriyet döneminde kurulmuş olan, Devlet İstatistik Kurumunun (TÜİK) bugünkü yaptığı işlere benzeyen bir çalışma olması dolayısıyla, TÜİK’i daha yakından ilgilendirmektedir. Gerçi, TÜİK’ in de, araştırmaları arasında, Osmanlı Devleti döneminde yapılan nüfus sayımlarını ile tarım, sanayi , ticaret ve mali durumu ile ilgili bilgiler bulunmaktadır. TÜİK’in derlediği, bilgileri kitap ve CD olarak da yayınlamış olup, bu bilgileri www.tuik.gov.tr adresinden internette de bulmak mümkündür. Ancak, Temeddüat defteri ile bu bilgilerin ne derece örtüştüğünün de bilinmesi önemlidir. O bakımdan , temettuat defterlerinin ayrı olarak ele alınarak, yörelerin il il sosyo ekonomik durumunu ortaya koyan çalışmaların tamamlanmasıyla, araştırıcılar, sağlam bir kaynağa sahip olabilirler.
Osmanlı Temettuat Defterlerini, TÜİK’in bastırmaması halinde, illerde bulunan, Ticaret ve Sanayi Odaları tarafından veya bu odaların üst kuruluşu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından ele alınabilir. Hemen hemen bütün illerde Üniversitelerimiz bulunmaktadır. Her ne kadar, Osmanlı Devleti Anayasa’sında, devletin resmi dili Türkçedir ibaresi bulunsa da, o yıllarda halkın kullandığı Türkçe dili yerine, devletin resmi evrakları, Arapça ve Farsça kelimelerle doluydu. O yüzden, temettuat defterlerindeki metinlerin, günümüz Türkçesine çevrilmesi gerekmektedir. Bunun içinde, Üniversitelerimizde bunu yapabilecek hocalarımızdan yararlanılabilir. Böylece, Osmanlı dönemini kapsayan ve illerin, sosyo ekonomik durumunu gösteren belgelere çok fazla masraf yapmadan ülke olarak kolayca sahip olabiliriz.
Osmanlı belgelerini arşivlerde saklamak yetmez. Bu belgeleri, günümüz koşullarına dönüştürerek yararlanmamız gerekir. Bir çok araştırıcı, Osmanlı Arşivlerini araştırarak edindikleri bilgileri kitaplaştırmışlardır. Ancak, araştırmaları hızlandırmak ve araştırıcıların, daha kolay çalışma imkanını sağlamak için, devletin ilgili kuruluşları tarafından yapılacak bu gibi destekler çok önemlidir..

YORUMLAR

Toplam 0 yorum bulunmaktadır.